معده درد یکی از شایع ترین مشکلاتی است که تقریبا هر کسی در طول زندگی آن را تجربه می کند. گاهی این درد خفیف و گذرا است و با یک اشتباه غذایی ساده ایجاد می شود، اما بعضی وقت ها شدید، ناگهانی و نگران کننده است. خیلی از افراد نمی دانند درد معده دقیقا از کجا می آید، چه زمانی خطرناک محسوب می شود و در آن لحظه باید چه بخورند یا چه چیزی را کنار بگذارند.
اگر شما هم هنگام معده درد سردرگم می شوید و نمی دانید کدام خوراکی کمک کننده است و کدام وضعیت را بدتر می کند، این مقاله دقیقا برای شما نوشته شده است. در ادامه بررسی می کنیم علت معده درد چیست، برای معده درد چی بخوریم ، از چه خوراکی هایی باید پرهیز کنیم و چه زمانی درمان خانگی کافی نیست و باید موضوع را با مراجعه به مراکز پزشکی و سلامتی جدی تر پیگیری کنیم.
سرفصلها
علت معده درد شدید و ناگهانی
وقتی معده درد به صورت ناگهانی و با شدت زیاد شروع می شود، یعنی بدن دارد به ما هشدار می دهد که یک اتفاق مهم در دستگاه گوارش در حال رخ دادن است. این نوع درد را نباید با دل درد های معمولی یا سوءهاضمه ساده اشتباه گرفت. اگر درد شدید است، ادامه دار است یا همراه با علائمی مثل تهوع شدید، استفراغ، تب یا ضعف زیاد باشد، نیاز به بررسی جدی دارد.
یکی از علت های شایع، التهاب معده یا همان گاستریت است که علت تلخی دهان نیز می شود. گاهی مصرف غذای سنگین، خیلی چرب، خیلی تند یا حتی استرس شدید می تواند ناگهان باعث التهاب دیواره معده شود. در این حالت فرد احساس سوزش یا درد تیز در قسمت بالای شکم دارد.
زخم معده هم می تواند عامل درد شدید باشد. وقتی لایه محافظ معده آسیب می بیند، اسید معده به بافت زیرین می رسد و درد تند و گاهی سوزاننده ایجاد می کند. این درد معمولا بعد از غذا یا وقتی معده خالی است بدتر می شود.
گاهی علت اصلا خود معده نیست. مثلا مشکلات کیسه صفرا، پانکراس یا حتی مسمومیت غذایی هم می توانند درد شدیدی در ناحیه معده ایجاد کنند. به همین دلیل اگر درد ناگهانی خیلی شدید باشد و با علائمی مثل تعریق سرد، سرگیجه یا انتشار درد به پشت همراه شود، مراجعه فوری به پزشک ضروری است.
برای معده درد چی بخوریم؟
وقتی معده درد می گیرد، اولین کاری که باید بکنیم این است که فشار را از روی معده برداریم. یعنی غذاهایی بخوریم که هضمشان راحت باشد، اسید معده را تحریک نکنند و به دیواره معده فرصت ترمیم بدهند. در این شرایط، حجم غذا باید کم اما دفعات خوردن بیشتر باشد. حالا ببینیم چه چیزهایی انتخاب های بهتری هستند:
برنج ساده یا کته
برنج سفید ساده یکی از بی دردسرترین غذاها برای معده است. سبک است، فیبر کمی دارد و باعث تحریک اسید معده نمی شود. اگر بدون روغن یا با مقدار خیلی کم روغن مصرف شود، می تواند به آرام شدن معده کمک کند.
سیب زمینی آبپز
سیب زمینی پخته و بدون سرخ کردن، نشاسته ملایمی دارد که معده را اذیت نمی کند. فقط دقت شود ادویه، فلفل یا سس به آن اضافه نشود.
سوپ سبک خانگی
سوپ ساده با برنج، هویج و کمی مرغ بدون چربی انتخاب بسیار خوبی است. غذای آبکی باعث می شود معده کمتر تحت فشار باشد و همزمان بدن آب و املاح از دست رفته را جبران کند.
نان تست ساده
نان ساده می تواند اسید اضافی معده را تا حدی جذب کند. اما نباید همراه با کره، پنیر چرب یا غذاهای سنگین خورده شود.
موز
موز بافت نرمی دارد و معمولا اسید معده را تحریک نمی کند. پتاسیم موجود در آن هم برای جبران ضعف بعد از استفراغ یا اسهال مفید است و حتی به پایین آوردن فشار خون نیز کمک می کند.
ماست کم چرب و ساده
اگر معده درد ناشی از عفونت خفیف یا به هم خوردن تعادل باکتری های روده باشد، ماست ساده می تواند کمک کننده باشد. البته در بعضی افراد لبنیات درد را بدتر می کند، پس باید به واکنش بدن توجه کرد.
دمنوش بابونه
بابونه خاصیت ضد التهاب ملایم دارد و می تواند به کاهش اسپاسم و التهاب معده کمک کند. یک فنجان دمنوش ملایم آن بعد از غذا مفید است.
آب ولرم
نوشیدن جرعه جرعه آب ولرم بهتر از نوشیدن حجم زیاد آب سرد است. آب سرد می تواند انقباض معده را بیشتر کند.
درمان سریع معده درد با عسل
عسل خاصیت ضد التهابی ملایم دارد و اگر در آب ولرم حل شود، برای بعضی افراد احساس سوزش را کمتر می کند. اما نباید در مصرف آن زیاده روی کرد.
درمان معده درد در خانه
معده دردهای خفیف تا متوسط در بسیاری از موارد با چند اقدام ساده در خانه قابل کنترل هستند، به شرطی که علت جدی پشت آن نباشد. اگر درد خیلی شدید است، ناگهانی شروع شده، همراه با استفراغ خونی، تب بالا یا درد منتشر به پشت است، درمان خانگی کافی نیست و باید سریع بررسی پزشکی انجام شود. اما اگر درد ناشی از سوءهاضمه، پرخوری، استرس یا التهاب خفیف باشد، موارد بیان شده در ادامه برای شما مفید خواهد بود:
آرام کردن معده با اصلاح تغذیه
اولین قدم این است که به معده استراحت بدهیم. یعنی غذاهای سنگین، چرب و تند را حذف کنیم و سراغ خوراکی های سبک برویم. وعده های غذایی باید کوچک و در فواصل کوتاه تر باشند تا معده تحت فشار قرار نگیرد.
نوشیدن آب ولرم به صورت جرعه جرعه بهتر از خوردن حجم زیاد آب یک باره است. دمنوش ملایم مثل دمنوش بابونه می تواند به کاهش التهاب و اسپاسم کمک کند.
اگر درد بعد از پرخوری ایجاد شده، چند ساعت غذا نخوردن و فقط مصرف مایعات سبک می تواند حال معده را بهتر کند. در مواردی که سوزش سر دل هم وجود دارد، بالا نگه داشتن قسمت بالای بدن هنگام دراز کشیدن کمک می کند اسید کمتر به مری برگردد.
مهم تر از همه، غذا باید آرام و با جویدن کامل خورده شود. تند غذا خوردن خودش یکی از علت های رایج معده درد است.
کاهش التهاب و فشار روی معده
- استرس یکی از عوامل مهم در تشدید معده درد است. وقتی عصبی یا مضطرب هستیم، ترشح اسید معده بیشتر می شود. چند دقیقه نفس عمیق و آرام، پیاده روی سبک یا استراحت در محیط آرام می تواند تاثیر واقعی داشته باشد.
- کمپرس گرم روی قسمت بالای شکم در برخی افراد باعث کاهش اسپاسم و احساس درد می شود. گرمای ملایم عضلات ناحیه شکم را شل تر می کند.
- از دراز کشیدن بلافاصله بعد از غذا خودداری کنید. حداقل دو تا سه ساعت فاصله بین غذا و خواب در نظر بگیرید.
- اگر فرد سابقه زخم معده، رفلاکس شدید یا عفونت معده دارد و درد تکرار شونده است، درمان خانگی فقط نقش موقت دارد و باید علت زمینه ای بررسی شود. درمان درست زمانی اتفاق می افتد که بدانیم درد از کجا آمده است.
برای معده درد چی نخوریم؟
وقتی معده درد دارید، بعضی خوراکی ها مثل بنزین روی آتش عمل می کنند. یعنی التهاب را بیشتر می کنند، اسید معده را بالا می برند یا هضم را سخت تر می کنند. اگر می خواهید درد سریع تر آرام شود، این موارد را موقت کنار بگذارید:
غذاهای سرخ کرده و خیلی چرب
سیب زمینی سرخ کرده، فست فود، سوسیس و کالباس و غذاهای پر روغن دیر هضم هستند. چربی زیاد باعث می شود معده مدت طولانی تری درگیر هضم باشد و اسید بیشتری ترشح کند. نتیجه اش می شود درد و سنگینی بیشتر.
غذاهای تند و پر ادویه
فلفل تند، ادویه زیاد، سس های تند و ترشیجات می توانند دیواره ملتهب معده را تحریک کنند. اگر معده حساس باشد، همین تحریک ساده درد را شدیدتر می کند.
نوشابه و نوشیدنی های گازدار
گاز موجود در این نوشیدنی ها باعث نفخ و فشار داخل معده می شود. علاوه بر آن، بسیاری از این نوشیدنی ها اسیدی هستند و سوزش را بیشتر می کنند.
قهوه و چای پررنگ
کافئین ترشح اسید معده را افزایش می دهد. اگر معده درد ناشی از التهاب یا زخم باشد، قهوه و چای غلیظ می توانند درد را تشدید کنند.
مرکبات ترش در زمان درد شدید
پرتقال، لیمو و گریپ فروت اسیدی هستند. در حالت عادی مفیدند، اما وقتی معده ملتهب است ممکن است سوزش ایجاد کنند.
شکلات
شکلات هم حاوی کافئین است و هم می تواند دریچه بین معده و مری را شل کند. این موضوع باعث برگشت اسید و سوزش بیشتر می شود.
غذاهای خیلی سرد یا خیلی داغ
دماهای شدید می توانند معده حساس را تحریک کنند. بهتر است غذا و نوشیدنی در دمای ملایم مصرف شود.
الکل و دخانیات
الکل مستقیما دیواره معده را تحریک می کند و خطر التهاب و زخم را بالا می برد. سیگار هم روند ترمیم معده را کند می کند و اسید را بیشتر می کند.
سخن آخر
در نهایت باید بدانیم معده درد چیزی نیست که همیشه با یک قرص یا یک نسخه خانگی حل شود. شناخت علت اصلی، رعایت تغذیه درست و توجه به علائم هشدار دهنده مهم ترین قدم ها برای حفظ سلامت معده هستند. اگر به بدن خودتان گوش بدهید و به موقع سبک غذا خوردن را اصلاح کنید، در بسیاری از موارد می توانید از شدید شدن مشکل جلوگیری کنید.
برای تهیه انواع خوراکی های سبک، دمنوش های گیاهی و مواد اولیه سالم می توانید از فروشگاه های معتبر استفاده کنید. اگر قصد خرید اینترنتی دارید، استفاده از کد تخفیف دیجی کالا کمک می کند همان اقلام مورد نیاز برای رژیم مناسب معده را با هزینه کمتر تهیه کنید و با خیال راحت تری برنامه غذایی سالم تری را دنبال کنید. سلامت معده از انتخاب های کوچک روزانه شروع می شود.
سوالات متداول
از کجا بفهمیم معده درد خطرناک است؟
اگر درد خیلی شدید و ناگهانی باشد، بیشتر از چند ساعت طول بکشد یا همراه با تب، استفراغ مکرر، استفراغ خونی، مدفوع سیاه، ضعف شدید یا درد منتشر به پشت باشد، موضوع می تواند جدی باشد و باید سریع بررسی پزشکی انجام شود.
آیا استرس واقعا می تواند باعث معده درد شود؟
بله. استرس باعث افزایش ترشح اسید معده و انقباض بیشتر عضلات گوارشی می شود. در بعضی افراد، همین موضوع باعث سوزش، درد یا حتی تهوع می شود.
معده درد چقدر طول بکشد طبیعی است؟
اگر درد خفیف باشد و طی یک تا سه روز با رعایت رژیم بهتر شود، معمولا نگران کننده نیست.
برای معده درد داروی مسکن بخوریم یا نه؟
همه مسکن ها برای معده مناسب نیستند. بعضی داروهای ضد درد می توانند التهاب و زخم معده را بدتر کنند. بهتر است بدون مشورت پزشک سراغ مصرف خودسرانه دارو نرویم، مخصوصا اگر درد شدید یا تکراری باشد.
